Cesur
New member
Bence asıl sorun, ticari tarafların çoğu zaman ürünün gerçekten gönderilmiş olmasına odaklanırken bankanın hangi belgeyi, hangi şartlara göre inceleyeceğini ikinci plana atmasıdır. Satıcı açısından yükün gemide olması yeterli gibi görünebilir; alıcı açısından ise ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmesi için belgelerin sözleşmeye ve akreditife uygun olması gerekebilir.
Bu nedenle taraflar, sevkiyat öncesinde belge şartlarını açıkça belirlemeli ve konşimentonun taslağını mümkün olduğunca erken kontrol etmelidir.
4. Sigorta ve Teslim Şekilleri Açısından Shipped on Board Date
Bir diğer önemli başlık, yükleme tarihinin sigorta ve ticari risklerle ilişkisidir.
Maersk'in 24 Nisan 2023 tarihli müşteri bilgilendirmesinde, konşimentodaki on-board tarihinin taşıyıcının deniz sigortasının uygulanması açısından önemli olduğu belirtiliyor. Aynı açıklamada, konşimentoya bağlı bütün konteynerlerin gemiye yüklendiği tarihin doğru şekilde esas alınması gerektiği vurgulanıyor. maersk.com
Bu bilgi bize önemli bir noktayı gösteriyor: Tarihin doğruluğu yalnızca belge düzeniyle ilgili değil, taşıma operasyonları ve sigorta uygulamalarıyla da bağlantılı olabilir. Ancak buradan, bütün sigorta poliçelerinin aynı tarihte ve aynı şartlarla teminat sağladığı sonucu çıkarılmamalıdır. Teminatın başlangıcı, kapsamı ve istisnaları ilgili poliçeden kontrol edilmelidir.
Teslim şekilleri de benzer şekilde dikkat gerektirir. Örneğin FOB (Free On Board), satıcının malları belirlenen yükleme limanında alıcının belirlediği gemiye yükleyerek teslim etmesiyle ilgili bir Incoterms kuralıdır. Bu kuralda riskin geçişi, ilgili şartlar çerçevesinde malların gemiye yüklenmesiyle bağlantılıdır.
Fakat burada sık yapılan bir hatayı özellikle belirtmek istiyorum: Shipped on Board Date ile riskin geçtiği tarih her durumda, her sözleşmede ve her taşıma modelinde aynı hukuki sonucu doğurur demek doğru değildir. Kullanılan Incoterms kuralı, sözleşmenin hükümleri, taşımanın niteliği ve sigorta koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin, FOB şartıyla satış yapan bir ihracatçı ile CIF şartıyla satış yapan bir ihracatçının masraflar, sigorta ve taşıma yükümlülükleri aynı değildir. Her iki işlemde de gemiye yükleme tarihi önemli olabilir; ancak tarafların yükümlülüklerini yalnızca bu tarihe bakarak belirlemek mümkün değildir.
Bu yüzden bir belgeyi değerlendirirken şu soruları sormak daha sağlıklı olacaktır:
- Sözleşmede hangi teslim şekli belirtilmiş?
- Risk hangi noktada alıcıya geçiyor?
- Sigorta hangi tarihte başlıyor ve hangi riskleri kapsıyor?
- Konşimentoda gösterilen gemi ve yükleme limanı sözleşmeyle uyumlu mu?
Bu sorulara cevap vermeden yalnızca tarih üzerinden hukuki bir sonuca ulaşmak yanıltıcı olabilir.
5. Shipped on Board Date ile İlgili En Yaygın Hatalar
Dış ticaret işlemlerinde sorun çıkarabilecek bazı yanlış anlamalar özellikle öne çıkıyor.
Birinci hata: Fabrikadan çıkış tarihini gemiye yükleme tarihi sanmak.
Bir ürünün üretim tesisinden ayrılması, nakliye firmasına teslim edilmesi veya limana ulaşması, gemiye yüklenmiş olduğu anlamına gelmez. Her aşama farklı bir operasyonel olayı temsil eder.
İkinci hata: Geminin kalkış tarihini doğrudan yükleme tarihi kabul etmek.
Gemiye yükleme ile geminin limandan ayrılması farklı olaylardır. Geminin planlanan tarihte hareket etmemesi, daha önce yüklenmiş malların on-board tarihini kendiliğinden değiştirmez. Aynı şekilde geminin hareket etmiş olması, belirli bir konteynerin hangi tarihte yüklendiğini tek başına kanıtlamaz.
Üçüncü hata: Konşimentonun düzenlenme tarihini her durumda yükleme tarihi saymak.
ICC'nin UCP 600 kuralları ve bu kurallara ilişkin uluslararası standart bankacılık uygulamaları, belgedeki ifadelerin ve tarihli on-board kaydının nasıl değerlendirilmesi gerektiğini açıklar. Bazı durumlarda düzenlenme tarihi sevkiyat tarihi sayılırken, geçerli bir on-board kaydı varsa bu kayıttaki tarih esas alınabilir. library.iccwbo.org
Dördüncü hata: Tarih farkını hemen sahtecilik olarak yorumlamak.
Konşimentonun 10 Ekim'de düzenlenip yükleme tarihinin 9 Ekim olarak belirtilmesi, tek başına sahtecilik kanıtı değildir. Belge düzenleme işlemi yüklemeden sonra tamamlanmış olabilir. Buna karşılık, fiilî yükleme kayıtlarıyla çelişen veya gerekçesiz şekilde değiştirilmiş tarihler elbette araştırılmalıdır.
Beşinci hata: Bütün konteynerlerin aynı gün yüklendiğini varsaymak.
Bir konşimento birden fazla konteyneri kapsıyorsa, konteynerler farklı zamanlarda gemiye alınmış olabilir. Taşıyıcı uygulamaları ve ilgili belge kuralları, bu durumda hangi tarihin konşimentoda kullanılacağını belirlemede önem taşır. DCSA'nın tanımı ve Maersk'in açıklaması, bütün konteynerlerin yüklenmesi konusunun neden dikkate alınması gerektiğini gösteriyor. dcsa.org+1
Bu hataların ortak noktası, birbirinden farklı lojistik olayların tek bir “gönderim tarihi” kavramı altında birleştirilmesidir. Oysa doğru değerlendirme, her tarihin neyi kanıtladığını anlamakla başlar.
6. Shipped on Board Date Nasıl Kontrol Edilir?
Bir konşimentoda bu tarihle karşılaştığımızda yalnızca tarih alanına bakmak yerine, belgenin tamamını incelemek daha doğru bir yaklaşımdır. Özellikle ithalat ve ihracat işlemlerinde aşağıdaki kontrol sırası işe yarayabilir.
1. Konşimentonun türünü belirleyin. Belge deniz konşimentosu mu, multimodal taşıma belgesi mi, yoksa yalnızca yükün teslim alındığını gösteren başka bir belge mi? Uygulanacak kurallar belgenin türüne göre değişebilir.
2. Yükleme limanını ve gemi adını kontrol edin. Belgede belirtilen gemi ve limanın fiilî sevkiyat bilgileriyle uyumlu olup olmadığına bakın.
3. On-board tarihini karşılaştırın. Konşimentoda ayrı bir yükleme tarihi varsa bunu düzenlenme tarihi ve taşıyıcının yükleme kayıtlarıyla karşılaştırın.
4. Taşıyıcıdan doğrulama isteyin. Birden fazla konteyner bulunuyorsa konteyner bazında yükleme kayıtlarını talep etmek, tarih farklarının nedenini anlamaya yardımcı olabilir.
5. Akreditif ve sözleşme koşullarını inceleyin. Belgede tarih bulunması tek başına yeterli değildir; bu tarihin sözleşmedeki ve varsa akreditifteki şartlarla uyumlu olması gerekir.
Özellikle Maersk'in açıklamasında, konşimentodaki on-board tarihinin belirlenmesinde son konteynerin fiilî yükleme tarihine dikkat çekiliyor. Bu nedenle birden fazla konteyner içeren sevkiyatlarda yalnızca ilk konteynerin hareketini kontrol etmek yeterli olmayabilir. maersk.com
Bir tarih uyuşmazlığı tespit edildiğinde yapılacak en doğru şey, belgeyi düzenleyen taşıyıcı veya yetkili acenteyle iletişime geçmek ve gerekirse düzeltme talep etmektir. Belgenin değiştirilmesi gerekiyorsa işlem, taşıyıcının prosedürlerine ve ilgili belge kurallarına uygun şekilde yürütülmelidir.
Burada bir başka pratik noktayı da eklemek istiyorum: E-posta yazışmalarını, yükleme teyitlerini ve belge revizyonlarını saklamak faydalıdır. Çünkü bir uyuşmazlık ortaya çıktığında yalnızca son konşimentoya değil, tarihin nasıl belirlendiğini gösteren kayıtların bütününe ihtiyaç duyulabilir.
Bu nedenle taraflar, sevkiyat öncesinde belge şartlarını açıkça belirlemeli ve konşimentonun taslağını mümkün olduğunca erken kontrol etmelidir.
4. Sigorta ve Teslim Şekilleri Açısından Shipped on Board Date
Bir diğer önemli başlık, yükleme tarihinin sigorta ve ticari risklerle ilişkisidir.
Maersk'in 24 Nisan 2023 tarihli müşteri bilgilendirmesinde, konşimentodaki on-board tarihinin taşıyıcının deniz sigortasının uygulanması açısından önemli olduğu belirtiliyor. Aynı açıklamada, konşimentoya bağlı bütün konteynerlerin gemiye yüklendiği tarihin doğru şekilde esas alınması gerektiği vurgulanıyor. maersk.com
Bu bilgi bize önemli bir noktayı gösteriyor: Tarihin doğruluğu yalnızca belge düzeniyle ilgili değil, taşıma operasyonları ve sigorta uygulamalarıyla da bağlantılı olabilir. Ancak buradan, bütün sigorta poliçelerinin aynı tarihte ve aynı şartlarla teminat sağladığı sonucu çıkarılmamalıdır. Teminatın başlangıcı, kapsamı ve istisnaları ilgili poliçeden kontrol edilmelidir.
Teslim şekilleri de benzer şekilde dikkat gerektirir. Örneğin FOB (Free On Board), satıcının malları belirlenen yükleme limanında alıcının belirlediği gemiye yükleyerek teslim etmesiyle ilgili bir Incoterms kuralıdır. Bu kuralda riskin geçişi, ilgili şartlar çerçevesinde malların gemiye yüklenmesiyle bağlantılıdır.
Fakat burada sık yapılan bir hatayı özellikle belirtmek istiyorum: Shipped on Board Date ile riskin geçtiği tarih her durumda, her sözleşmede ve her taşıma modelinde aynı hukuki sonucu doğurur demek doğru değildir. Kullanılan Incoterms kuralı, sözleşmenin hükümleri, taşımanın niteliği ve sigorta koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin, FOB şartıyla satış yapan bir ihracatçı ile CIF şartıyla satış yapan bir ihracatçının masraflar, sigorta ve taşıma yükümlülükleri aynı değildir. Her iki işlemde de gemiye yükleme tarihi önemli olabilir; ancak tarafların yükümlülüklerini yalnızca bu tarihe bakarak belirlemek mümkün değildir.
Bu yüzden bir belgeyi değerlendirirken şu soruları sormak daha sağlıklı olacaktır:
- Sözleşmede hangi teslim şekli belirtilmiş?
- Risk hangi noktada alıcıya geçiyor?
- Sigorta hangi tarihte başlıyor ve hangi riskleri kapsıyor?
- Konşimentoda gösterilen gemi ve yükleme limanı sözleşmeyle uyumlu mu?
Bu sorulara cevap vermeden yalnızca tarih üzerinden hukuki bir sonuca ulaşmak yanıltıcı olabilir.
5. Shipped on Board Date ile İlgili En Yaygın Hatalar
Dış ticaret işlemlerinde sorun çıkarabilecek bazı yanlış anlamalar özellikle öne çıkıyor.
Birinci hata: Fabrikadan çıkış tarihini gemiye yükleme tarihi sanmak.
Bir ürünün üretim tesisinden ayrılması, nakliye firmasına teslim edilmesi veya limana ulaşması, gemiye yüklenmiş olduğu anlamına gelmez. Her aşama farklı bir operasyonel olayı temsil eder.
İkinci hata: Geminin kalkış tarihini doğrudan yükleme tarihi kabul etmek.
Gemiye yükleme ile geminin limandan ayrılması farklı olaylardır. Geminin planlanan tarihte hareket etmemesi, daha önce yüklenmiş malların on-board tarihini kendiliğinden değiştirmez. Aynı şekilde geminin hareket etmiş olması, belirli bir konteynerin hangi tarihte yüklendiğini tek başına kanıtlamaz.
Üçüncü hata: Konşimentonun düzenlenme tarihini her durumda yükleme tarihi saymak.
ICC'nin UCP 600 kuralları ve bu kurallara ilişkin uluslararası standart bankacılık uygulamaları, belgedeki ifadelerin ve tarihli on-board kaydının nasıl değerlendirilmesi gerektiğini açıklar. Bazı durumlarda düzenlenme tarihi sevkiyat tarihi sayılırken, geçerli bir on-board kaydı varsa bu kayıttaki tarih esas alınabilir. library.iccwbo.org
Dördüncü hata: Tarih farkını hemen sahtecilik olarak yorumlamak.
Konşimentonun 10 Ekim'de düzenlenip yükleme tarihinin 9 Ekim olarak belirtilmesi, tek başına sahtecilik kanıtı değildir. Belge düzenleme işlemi yüklemeden sonra tamamlanmış olabilir. Buna karşılık, fiilî yükleme kayıtlarıyla çelişen veya gerekçesiz şekilde değiştirilmiş tarihler elbette araştırılmalıdır.
Beşinci hata: Bütün konteynerlerin aynı gün yüklendiğini varsaymak.
Bir konşimento birden fazla konteyneri kapsıyorsa, konteynerler farklı zamanlarda gemiye alınmış olabilir. Taşıyıcı uygulamaları ve ilgili belge kuralları, bu durumda hangi tarihin konşimentoda kullanılacağını belirlemede önem taşır. DCSA'nın tanımı ve Maersk'in açıklaması, bütün konteynerlerin yüklenmesi konusunun neden dikkate alınması gerektiğini gösteriyor. dcsa.org+1
Bu hataların ortak noktası, birbirinden farklı lojistik olayların tek bir “gönderim tarihi” kavramı altında birleştirilmesidir. Oysa doğru değerlendirme, her tarihin neyi kanıtladığını anlamakla başlar.
6. Shipped on Board Date Nasıl Kontrol Edilir?
Bir konşimentoda bu tarihle karşılaştığımızda yalnızca tarih alanına bakmak yerine, belgenin tamamını incelemek daha doğru bir yaklaşımdır. Özellikle ithalat ve ihracat işlemlerinde aşağıdaki kontrol sırası işe yarayabilir.
1. Konşimentonun türünü belirleyin. Belge deniz konşimentosu mu, multimodal taşıma belgesi mi, yoksa yalnızca yükün teslim alındığını gösteren başka bir belge mi? Uygulanacak kurallar belgenin türüne göre değişebilir.
2. Yükleme limanını ve gemi adını kontrol edin. Belgede belirtilen gemi ve limanın fiilî sevkiyat bilgileriyle uyumlu olup olmadığına bakın.
3. On-board tarihini karşılaştırın. Konşimentoda ayrı bir yükleme tarihi varsa bunu düzenlenme tarihi ve taşıyıcının yükleme kayıtlarıyla karşılaştırın.
4. Taşıyıcıdan doğrulama isteyin. Birden fazla konteyner bulunuyorsa konteyner bazında yükleme kayıtlarını talep etmek, tarih farklarının nedenini anlamaya yardımcı olabilir.
5. Akreditif ve sözleşme koşullarını inceleyin. Belgede tarih bulunması tek başına yeterli değildir; bu tarihin sözleşmedeki ve varsa akreditifteki şartlarla uyumlu olması gerekir.
Özellikle Maersk'in açıklamasında, konşimentodaki on-board tarihinin belirlenmesinde son konteynerin fiilî yükleme tarihine dikkat çekiliyor. Bu nedenle birden fazla konteyner içeren sevkiyatlarda yalnızca ilk konteynerin hareketini kontrol etmek yeterli olmayabilir. maersk.com
Bir tarih uyuşmazlığı tespit edildiğinde yapılacak en doğru şey, belgeyi düzenleyen taşıyıcı veya yetkili acenteyle iletişime geçmek ve gerekirse düzeltme talep etmektir. Belgenin değiştirilmesi gerekiyorsa işlem, taşıyıcının prosedürlerine ve ilgili belge kurallarına uygun şekilde yürütülmelidir.
Burada bir başka pratik noktayı da eklemek istiyorum: E-posta yazışmalarını, yükleme teyitlerini ve belge revizyonlarını saklamak faydalıdır. Çünkü bir uyuşmazlık ortaya çıktığında yalnızca son konşimentoya değil, tarihin nasıl belirlendiğini gösteren kayıtların bütününe ihtiyaç duyulabilir.