Cesur
New member
Bir erkek yıllarca taşıdığı bir arkadaşının acısını büyük bir hassasiyetle dinleyebilir.
Strateji ile empati birbirinin karşıtı değildir.
Asıl mesele, hangisinin ne zaman kullanılacağını bilmektir.
Bob Neden En Önemli Karakterlerden Biri?
Şiirdeki Bob'un ilginç bir tarafı var.
Diğer karakterler kadar “işlevsel” görünmüyor.
Tam tersine umutsuzluğuyla öne çıkıyor.
Ve belki de modern dünyanın en gerçek taraflarından biri burada saklı.
Çünkü her toplumda bütün sorunlara çözüm üreten insanlar bulunmaz.
Bazıları yalnızca yorgundur.
Bazıları dışarıdan bakıldığında hiçbir şey yapmıyormuş gibi görünür.
Bazıları ekonomik sistemlerin, savaşların, göçlerin ve toplumsal değişimlerin arasında kendi hayatını anlamlandırmaya çalışır.
Cansever'in şiir dünyasında bu tür kişiler önemlidir. Şairin toplumla ilişki kuran, insanın iç dünyasındaki sıkıntıları ve yabancılaşmayı şiire taşıyan yaklaşımı üzerine yapılan değerlendirmeler de bunu destekliyor. Anadolu Ajansı'nın Cansever üzerine hazırladığı biyografik değerlendirmede de onun şiiri toplumla ilişki kuran bir alan olarak gördüğü ve şiirlerinde tiyatrodan gelen diyalog olanaklarından yararlandığı belirtiliyor.
AA
Bob'un umutsuzluğu bu yüzden sadece kişisel bir ruh hali değildir.
Belki bir çağın ruhudur.
Bir Akşam Masada Petrolün Kendisi Konuşsaydı
Şimdi hikâyenin en tuhaf yerine gelelim.
O gece masada dört kişi oturuyoruz.
Henri.
Alain.
Bob.
Elif.
Ben de onları dinliyorum.
Birden masanın ortasında siyah bir damla beliriyor.
Petrol.
Henri hemen ayağa kalkıyor.
“Bunu kontrol altına almalıyız.”
Elif elini kaldırıyor.
“Dur.”
Henri duruyor.
“Önce nereye aktığını görelim.”
Bu kez Elif'in yaklaşımı da stratejik.
Ama sadece teknik anlamda değil.
Çünkü akışın sonucunu düşünmek için önce çevresindeki insanları hesaba katıyor.
Alain damlaya bakıp:
“Bunun fiyatı nedir?” diye soruyor.
Bob gülümsüyor.
“Bence daha önemli soru şu: Bunun bedelini kim ödüyor?”
O anda sessizlik oluyor.
İşte petrol meselesi burada başka bir anlama kavuşuyor.
Bir enerji kaynağının ekonomik değeri hesaplanabilir.
Bir varilin fiyatı belirlenebilir.
Bir şirketin kârı yazılabilir.
Ama savaşın, göçün, çevresel yıkımın veya toplumsal dönüşümün insan üzerindeki toplam bedelini aynı kolaylıkla bir tabloya sığdırabilir miyiz?
Kadınlar ve Erkekler Meselesine Başka Bir Pencereden Bakmak
Burada özellikle bir noktayı ayırmak gerekiyor.
Hikâyedeki erkek karakterlerin çözüm odaklı, kadın karakterin ise ilişkisel yaklaşması bir biyolojik kural olarak okunmamalı.
Bu, karakterlerin hikâyedeki düşünme biçimlerini görünür kılmak için kullandığımız bir anlatı tercihi.
Çünkü gerçek hayatta toplumsal rollerin de bu davranışların oluşmasında etkisi var.
Bir erkeğe küçük yaşlardan itibaren “sorunu çöz, güçlü dur, belli etme” denebilir.
Bir kadına ise “karşıdakini düşün, ortamı koru, ilişkileri gözet” mesajı verilebilir.
Sonra yetişkin olduğumuzda bunları karakter özelliğimiz sanabiliriz.
Oysa bazen öğrendiğimiz rollerle doğuştan gelen eğilimleri birbirine karıştırıyoruz.
Bu nedenle Henri'nin çözüm arayışı ile Elif'in empatisini karşı karşıya koymak yerine yan yana getirmek daha anlamlı.
Bir toplumun sağlıklı karar verebilmesi için ikisine de ihtiyaç var.
Strateji olmadan iyi niyet bazen sonuçsuz kalır.
Empati olmadan strateji ise insanları kolayca rakamlara dönüştürebilir.
“Petrol” Neden Bugün Hâlâ İlginç?
Belki de bu şiirin yıllar sonra hâlâ konuşulmasının nedeni tam olarak burada.
Petrolün anlamı değişti.
Enerji politikaları değişti.
Dünya ekonomisi değişti.
Şehirler değişti.
İnsanların birbirleriyle iletişim biçimleri değişti.
Ama insanın kendisini kalabalıklar içinde eksik hissetmesi değişmedi.
Yabancılık duygusu değişmedi.
Bir yere ait olamama değişmedi.
Ekonomik sistemlerin bireyin hayatını şekillendirmesi değişmedi.
Cansever'in şiirini bugün okurken petrolü yalnızca bir enerji kaynağı olarak değil, modern hayatın insan üzerindeki baskılarını düşünmek için bir sembol olarak değerlendirmek mümkün.
Üstelik Cansever'in Petrol adlı kitabının 1959'da yayımlanmış olması, şiiri dönemin toplumsal atmosferiyle birlikte düşünmeyi daha da anlamlı kılıyor.
AA
+1
Peki “Petrol” Kimin Şiiri?
Buraya kadar geldiğimizde sorunun cevabı oldukça net:
“Petrol” şiiri Edip Cansever'indir.
Şiir, Cansever'in Petrol adlı kitabında yer alır ve kitap 1959'da yayımlanmıştır. Edebiyat arşivlerinde şiir doğrudan “Petrol / Edip Cansever” şeklinde kayıtlıdır.
Epigraf
Fakat bence asıl ilginç soru artık “Kimin şiiri?” değil.
“Neyi anlatıyor?”
Çünkü şiir başlığındaki petrol, bizi önce ekonomik ve siyasi dünyaya götürüyor.
Sonra Avrupa'ya.
Sonra yalnızlığa.
Sonra açlığa.
Sonra insan ilişkilerine.
Ve sonunda kendimize.
Belki de iyi şiirin yaptığı tam olarak budur.
Bize bir kelime verir.
Biz o kelimenin arkasında koca bir dünya buluruz.
Son Sayfayı Kapatmadan Önce
Kitabı dükkâna geri götürmedim.
Arkadaşım haklı çıkmıştı.
İçinden gerçekten petrol çıkmamıştı.
Ama insanlar çıkmıştı.
Henri'nin planları vardı.
Alain'in soruları.
Bob'un umutsuzluğu.
Elif'in itirazları.
Ve bütün bunların arasında, dünyayı anlamaya çalışan bir anlatıcı.
Belki “Petrol”ü okurken yapılabilecek en güzel şey de bu: Şiiri tek bir anlama kapatmaya çalışmamak.
Bir tarafta ekonomik sistemler, şirketler, enerji ve tarih var.
Diğer tarafta insanın yalnızlığı, ilişkileri ve kendisine sorduğu sorular.
İkisinin arasında ise edebiyat duruyor.
Şimdi merak ettiğim şey şu:
Bir şiirin başlığında “Petrol” yazdığında aklınıza ilk olarak ne geliyor?
Para mı, savaş mı, enerji mi, Ortadoğu mu, modern hayat mı, yoksa insan mı?
Belki de Cansever'in şiirini bugün yeniden ilginç kılan şey, bizim bu soruya vereceğimiz cevabın 1959'daki bir okurun cevabından çok farklı olabilecek olmasıdır.
Ve belki kitabın kapağını kapattığımızda geriye kalan en önemli soru şudur:
İnsan dünyayı mı şekillendiriyor, yoksa kurduğu ekonomik ve toplumsal düzenin içinde kendisi de yavaş yavaş şekil değiştiren bir parçaya mı dönüşüyor?
“Petrol”ü yalnızca bir şiir adı olarak değil, bu sorunun kapısını açan bir anahtar olarak okumak mümkün.
Strateji ile empati birbirinin karşıtı değildir.
Asıl mesele, hangisinin ne zaman kullanılacağını bilmektir.
Bob Neden En Önemli Karakterlerden Biri?
Şiirdeki Bob'un ilginç bir tarafı var.
Diğer karakterler kadar “işlevsel” görünmüyor.
Tam tersine umutsuzluğuyla öne çıkıyor.
Ve belki de modern dünyanın en gerçek taraflarından biri burada saklı.
Çünkü her toplumda bütün sorunlara çözüm üreten insanlar bulunmaz.
Bazıları yalnızca yorgundur.
Bazıları dışarıdan bakıldığında hiçbir şey yapmıyormuş gibi görünür.
Bazıları ekonomik sistemlerin, savaşların, göçlerin ve toplumsal değişimlerin arasında kendi hayatını anlamlandırmaya çalışır.
Cansever'in şiir dünyasında bu tür kişiler önemlidir. Şairin toplumla ilişki kuran, insanın iç dünyasındaki sıkıntıları ve yabancılaşmayı şiire taşıyan yaklaşımı üzerine yapılan değerlendirmeler de bunu destekliyor. Anadolu Ajansı'nın Cansever üzerine hazırladığı biyografik değerlendirmede de onun şiiri toplumla ilişki kuran bir alan olarak gördüğü ve şiirlerinde tiyatrodan gelen diyalog olanaklarından yararlandığı belirtiliyor.
AA
Bob'un umutsuzluğu bu yüzden sadece kişisel bir ruh hali değildir.
Belki bir çağın ruhudur.
Bir Akşam Masada Petrolün Kendisi Konuşsaydı
Şimdi hikâyenin en tuhaf yerine gelelim.
O gece masada dört kişi oturuyoruz.
Henri.
Alain.
Bob.
Elif.
Ben de onları dinliyorum.
Birden masanın ortasında siyah bir damla beliriyor.
Petrol.
Henri hemen ayağa kalkıyor.
“Bunu kontrol altına almalıyız.”
Elif elini kaldırıyor.
“Dur.”
Henri duruyor.
“Önce nereye aktığını görelim.”
Bu kez Elif'in yaklaşımı da stratejik.
Ama sadece teknik anlamda değil.
Çünkü akışın sonucunu düşünmek için önce çevresindeki insanları hesaba katıyor.
Alain damlaya bakıp:
“Bunun fiyatı nedir?” diye soruyor.
Bob gülümsüyor.
“Bence daha önemli soru şu: Bunun bedelini kim ödüyor?”
O anda sessizlik oluyor.
İşte petrol meselesi burada başka bir anlama kavuşuyor.
Bir enerji kaynağının ekonomik değeri hesaplanabilir.
Bir varilin fiyatı belirlenebilir.
Bir şirketin kârı yazılabilir.
Ama savaşın, göçün, çevresel yıkımın veya toplumsal dönüşümün insan üzerindeki toplam bedelini aynı kolaylıkla bir tabloya sığdırabilir miyiz?
Kadınlar ve Erkekler Meselesine Başka Bir Pencereden Bakmak
Burada özellikle bir noktayı ayırmak gerekiyor.
Hikâyedeki erkek karakterlerin çözüm odaklı, kadın karakterin ise ilişkisel yaklaşması bir biyolojik kural olarak okunmamalı.
Bu, karakterlerin hikâyedeki düşünme biçimlerini görünür kılmak için kullandığımız bir anlatı tercihi.
Çünkü gerçek hayatta toplumsal rollerin de bu davranışların oluşmasında etkisi var.
Bir erkeğe küçük yaşlardan itibaren “sorunu çöz, güçlü dur, belli etme” denebilir.
Bir kadına ise “karşıdakini düşün, ortamı koru, ilişkileri gözet” mesajı verilebilir.
Sonra yetişkin olduğumuzda bunları karakter özelliğimiz sanabiliriz.
Oysa bazen öğrendiğimiz rollerle doğuştan gelen eğilimleri birbirine karıştırıyoruz.
Bu nedenle Henri'nin çözüm arayışı ile Elif'in empatisini karşı karşıya koymak yerine yan yana getirmek daha anlamlı.
Bir toplumun sağlıklı karar verebilmesi için ikisine de ihtiyaç var.
Strateji olmadan iyi niyet bazen sonuçsuz kalır.
Empati olmadan strateji ise insanları kolayca rakamlara dönüştürebilir.
“Petrol” Neden Bugün Hâlâ İlginç?
Belki de bu şiirin yıllar sonra hâlâ konuşulmasının nedeni tam olarak burada.
Petrolün anlamı değişti.
Enerji politikaları değişti.
Dünya ekonomisi değişti.
Şehirler değişti.
İnsanların birbirleriyle iletişim biçimleri değişti.
Ama insanın kendisini kalabalıklar içinde eksik hissetmesi değişmedi.
Yabancılık duygusu değişmedi.
Bir yere ait olamama değişmedi.
Ekonomik sistemlerin bireyin hayatını şekillendirmesi değişmedi.
Cansever'in şiirini bugün okurken petrolü yalnızca bir enerji kaynağı olarak değil, modern hayatın insan üzerindeki baskılarını düşünmek için bir sembol olarak değerlendirmek mümkün.
Üstelik Cansever'in Petrol adlı kitabının 1959'da yayımlanmış olması, şiiri dönemin toplumsal atmosferiyle birlikte düşünmeyi daha da anlamlı kılıyor.
AA
+1
Peki “Petrol” Kimin Şiiri?
Buraya kadar geldiğimizde sorunun cevabı oldukça net:
“Petrol” şiiri Edip Cansever'indir.
Şiir, Cansever'in Petrol adlı kitabında yer alır ve kitap 1959'da yayımlanmıştır. Edebiyat arşivlerinde şiir doğrudan “Petrol / Edip Cansever” şeklinde kayıtlıdır.
Epigraf
Fakat bence asıl ilginç soru artık “Kimin şiiri?” değil.
“Neyi anlatıyor?”
Çünkü şiir başlığındaki petrol, bizi önce ekonomik ve siyasi dünyaya götürüyor.
Sonra Avrupa'ya.
Sonra yalnızlığa.
Sonra açlığa.
Sonra insan ilişkilerine.
Ve sonunda kendimize.
Belki de iyi şiirin yaptığı tam olarak budur.
Bize bir kelime verir.
Biz o kelimenin arkasında koca bir dünya buluruz.
Son Sayfayı Kapatmadan Önce
Kitabı dükkâna geri götürmedim.
Arkadaşım haklı çıkmıştı.
İçinden gerçekten petrol çıkmamıştı.
Ama insanlar çıkmıştı.
Henri'nin planları vardı.
Alain'in soruları.
Bob'un umutsuzluğu.
Elif'in itirazları.
Ve bütün bunların arasında, dünyayı anlamaya çalışan bir anlatıcı.
Belki “Petrol”ü okurken yapılabilecek en güzel şey de bu: Şiiri tek bir anlama kapatmaya çalışmamak.
Bir tarafta ekonomik sistemler, şirketler, enerji ve tarih var.
Diğer tarafta insanın yalnızlığı, ilişkileri ve kendisine sorduğu sorular.
İkisinin arasında ise edebiyat duruyor.
Şimdi merak ettiğim şey şu:
Bir şiirin başlığında “Petrol” yazdığında aklınıza ilk olarak ne geliyor?
Para mı, savaş mı, enerji mi, Ortadoğu mu, modern hayat mı, yoksa insan mı?
Belki de Cansever'in şiirini bugün yeniden ilginç kılan şey, bizim bu soruya vereceğimiz cevabın 1959'daki bir okurun cevabından çok farklı olabilecek olmasıdır.
Ve belki kitabın kapağını kapattığımızda geriye kalan en önemli soru şudur:
İnsan dünyayı mı şekillendiriyor, yoksa kurduğu ekonomik ve toplumsal düzenin içinde kendisi de yavaş yavaş şekil değiştiren bir parçaya mı dönüşüyor?
“Petrol”ü yalnızca bir şiir adı olarak değil, bu sorunun kapısını açan bir anahtar olarak okumak mümkün.