Eren
New member
Pastavilla Boykot Ediliyor mu? Markanın Sahipliği, Geçmişi ve Boykot Tartışmasına Yakından Bakış
Son dönemde markette makarna rafının önünde durup “Bunu alsam boykota destek vermiş olur muyum?” diye düşünen insan sayısı az değil. Özellikle sosyal medyada bir markanın birkaç saat içinde “boykot” listesine eklenmesi, ardından başka bir listede “alınabilir” gösterilmesi artık oldukça sıradan bir durum. Pastavilla da bu tartışmanın içine giren markalardan biri.
Benim açımdan burada asıl ilginç nokta şu: Pastavilla'nın Türkiye'de üretilmesi, Türkiye'de satılması veya uzun yıllardır Türk tüketicisinin bildiği bir marka olması, tek başına şirketin sermaye yapısının da tamamen yerli olduğu anlamına gelmiyor. Tersine, markanın geçmişine bakınca Türkiye'deki üretim ile uluslararası şirket sahipliği iç içe geçmiş durumda.
Bu nedenle “Pastavilla boykot mu?” sorusuna sadece “evet” ya da “hayır” demek yerine, hangi boykot listesinden söz ettiğimizi, boykot kriterinin ne olduğunu ve markanın bugün kime bağlı olduğunu ayırmak gerekiyor.
Kısa cevap: Pastavilla gerçekten boykot ediliyor mu?
Güncel kamuya açık kaynakları karşılaştırdığımda Pastavilla'nın İsrail bağlantısı gerekçesiyle boykot edildiğini kesin biçimde doğrulayan güvenilir birincil kaynak bulamadım. Buna karşılık internetteki bazı boykot platformlarında markanın farklı gerekçelerle boykot listesine alındığı görülüyor.
Burada önemli bir ayrıntı var: Boykot listeleri birbirinin aynısı değil. Bazıları yalnızca İsrail ile doğrudan ticari veya kurumsal bağlantıları değerlendiriyor, bazıları ise yabancı sermayeli şirketleri de boykot kapsamına alabiliyor. Dolayısıyla bir sitede “boykot değil”, başka bir sitede “boykot” sonucuyla karşılaşmak mümkün.
Örneğin Boykot.co, Pastavilla'yı boykot edilmeyen markalar arasında değerlendiriyor. Boykot Buna karşılık BYKT.org'daki sayfa Pastavilla'yı boykot listesinde gösteriyor; fakat aynı sayfada şirketin Kanada merkezli AGT Foods çatısıyla ilişkili olduğu da belirtiliyor. BYKT
Yani internetteki çelişkinin önemli kısmı aslında “boykot” kelimesinin farklı kişiler tarafından farklı anlamlarda kullanılmasından kaynaklanıyor.
Pastavilla'nın tarihsel kökeni: Sandığımızdan daha eski bir hikâye
Pastavilla markasının resmi tarihçesine göre markanın lezzet yolculuğu 1992'de başladı. Bugün ise Türkiye'nin önde gelen premium makarna markalarından biri olarak tanımlanıyor. pastavilla.com.tr
Fakat markanın şirket geçmişi açısından daha önemli bir dönüm noktası 2019 yılı.
Rekabet Kurumu'nun 26 Eylül 2019 tarihli kararında, Tat Gıda Sanayi A.Ş.'ye ait Pastavilla, Kartal ve Lunch&Dinner markalarının Durum Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınmasına izin verildiği görülüyor. Rekabet Kurumu
Burada küçük ama önemli bir ayrım var. Markanın geçmişte Tat Gıda ve dolayısıyla Koç Grubu ile ilişkilendirilmesi, bugün hâlâ aynı şirketin sahibi olduğu anlamına gelmiyor.
Bugünkü kurumsal yapı açısından çok daha güçlü kaynak AGT Foods'un kendi şirket tarihçesi. AGT, Pastavilla'yı Ekim 2019'da satın aldığını açıkça belirtiyor. AGT Foods
Bu yüzden “Pastavilla Koç'un markası” şeklindeki eski bilgileri bugünkü durum gibi paylaşmak doğru olmaz.
Peki Pastavilla kimin? Asıl tartışma burada başlıyor
AGT Foods'un güncel kurumsal sayfalarında Pastavilla, Türkiye'deki Arbel Group / Durum Gıda yapılanması içerisinde gösteriliyor. Şirket, Pastavilla ve Arbella'yı Türkiye'deki makarna faaliyetlerinin önemli markaları arasında sayıyor. AGT Foods+1
AGT Foods Kanada merkezli uluslararası bir gıda şirketi. Dolayısıyla Pastavilla için “tamamen yerli sermayeli bir marka” demek bugün itibarıyla doğru görünmüyor.
Fakat burada da başka bir yanlış anlaşılma ortaya çıkıyor:
Yabancı sermayeli olmak = İsrail malı olmak değildir.
Bunlar iki farklı iddia.
AGT Foods'un kendi kaynakları şirketin merkezini Kanada'da gösteriyor ve Türkiye operasyonlarında Arbel Group üzerinden Arbella ile Pastavilla markalarının faaliyet gösterdiğini açıklıyor. AGT Foods
Dolayısıyla sırf şirketin uluslararası ve Kanada bağlantılı olması üzerinden “İsrail markasıdır” sonucuna ulaşmak için yeterli kanıt bulunmuyor.
Bence boykot tartışmalarında en fazla yapılan hata tam olarak bu: şirketin milliyeti ile hedef alınan ülke arasındaki bağlantının kanıtlanmadan kurulması.
“Türkiye'de üretiliyor” demek ne kadar belirleyici?
Pastavilla'nın resmi internet sitesine göre ürünler Mersin'deki 350 dönümlük modern tesislerde üretiliyor. Şirket ayrıca yıllık 300 bin tonun üzerinde üretim kapasitesinden ve Türkiye'nin 81 iline ulaşan dağıtım ağından bahsediyor. pastavilla.com.tr+1
AGT Foods da Türkiye'deki faaliyetlerini Arbel Group üzerinden yürüttüğünü ve Pastavilla'nın Türkiye'deki üretim faaliyetlerinin bu yapı içerisinde bulunduğunu belirtiyor. AGT Foods
Burada tüketici açısından iki farklı soru ortaya çıkıyor:
“Bu ürün nerede üretiliyor?”
ve
“Bu markadan elde edilen ekonomik değer kime gidiyor?”
İlk sorunun cevabı Türkiye'dir. İkinci soru ise şirketin mülkiyet ve kâr dağılımı yapısına girer.
Bu nedenle “Türk işçisi üretiyor, o zaman tamamen yerli” demek de eksik; “Kanada merkezli grup bünyesinde, o halde Türkiye ekonomisine katkısı yok” demek de eksik olur.
Gerçek ekonomi genellikle bu iki uçtan daha karmaşık.
Boykot meselesine ekonomik açıdan bakarsak
Bir ürünün boykot edilmesi yalnızca marka sahibini etkilemez.
Üretim tesisinde çalışan işçiler, lojistik şirketleri, ambalaj üreticileri, buğday ve diğer hammaddelerin tedarikçileri, market çalışanları ve perakendeciler de zincirin parçasıdır.
AGT'nin güncel belgelerinde Türkiye'deki faaliyetlerinin makarna, irmik, bakliyat ve diğer gıda ürünlerini kapsadığı; Pastavilla'nın da bu uluslararası tedarik ve üretim sisteminin bir parçası olduğu görülüyor. AGT Foods+1
Dolayısıyla bilinçli tüketici açısından soru yalnızca “Ben bu makarnayı alırsam şirkete para kazandırır mıyım?” şeklinde olmamalı.
Bunun yanında:
“Boykotun hedefi tam olarak ne?”
“Ekonomik olarak hangi aktörü etkilemek istiyorum?”
“Benim satın almama kararım gerçekten hedeflenen aktöre ulaşacak mı?”
sorularını da sormak gerekiyor.
Bence stratejik açıdan en önemli nokta bu.
Bir boykotun ahlaki motivasyonu güçlü olabilir ama ekonomik hedefi belirsizse beklenen sonucu üretmeyebilir.
Erkek ve kadın tüketicilerin bakış açısı gerçekten farklı mı?
Bu konuda “erkekler böyle düşünür, kadınlar şöyle düşünür” şeklinde kesin hükümler vermeyi doğru bulmuyorum. İnsanların ekonomik kararlarını cinsiyetinden ziyade değerleri, deneyimleri, siyasi görüşleri ve aile koşulları belirleyebiliyor.
Ama forum tartışmalarında gözlenen farklı yaklaşımları iki perspektif üzerinden düşünmek mümkün.
Daha stratejik ve sonuç odaklı yaklaşan bir tüketici, “Boykotun hedefi nedir, şirketin ortaklık yapısı nasıl, benim satın almamam gerçekten finansal bir etki oluşturur mu?” diye sorabilir.
Daha empati ve topluluk odaklı yaklaşan bir başka tüketici ise “Bu tercihin çalışanlara, üreticilere, aile bütçesine ve toplumdaki diğer insanlara etkisi ne olur?” sorusunu öne çıkarabilir.
Son dönemde markette makarna rafının önünde durup “Bunu alsam boykota destek vermiş olur muyum?” diye düşünen insan sayısı az değil. Özellikle sosyal medyada bir markanın birkaç saat içinde “boykot” listesine eklenmesi, ardından başka bir listede “alınabilir” gösterilmesi artık oldukça sıradan bir durum. Pastavilla da bu tartışmanın içine giren markalardan biri.
Benim açımdan burada asıl ilginç nokta şu: Pastavilla'nın Türkiye'de üretilmesi, Türkiye'de satılması veya uzun yıllardır Türk tüketicisinin bildiği bir marka olması, tek başına şirketin sermaye yapısının da tamamen yerli olduğu anlamına gelmiyor. Tersine, markanın geçmişine bakınca Türkiye'deki üretim ile uluslararası şirket sahipliği iç içe geçmiş durumda.
Bu nedenle “Pastavilla boykot mu?” sorusuna sadece “evet” ya da “hayır” demek yerine, hangi boykot listesinden söz ettiğimizi, boykot kriterinin ne olduğunu ve markanın bugün kime bağlı olduğunu ayırmak gerekiyor.
Kısa cevap: Pastavilla gerçekten boykot ediliyor mu?
Güncel kamuya açık kaynakları karşılaştırdığımda Pastavilla'nın İsrail bağlantısı gerekçesiyle boykot edildiğini kesin biçimde doğrulayan güvenilir birincil kaynak bulamadım. Buna karşılık internetteki bazı boykot platformlarında markanın farklı gerekçelerle boykot listesine alındığı görülüyor.
Burada önemli bir ayrıntı var: Boykot listeleri birbirinin aynısı değil. Bazıları yalnızca İsrail ile doğrudan ticari veya kurumsal bağlantıları değerlendiriyor, bazıları ise yabancı sermayeli şirketleri de boykot kapsamına alabiliyor. Dolayısıyla bir sitede “boykot değil”, başka bir sitede “boykot” sonucuyla karşılaşmak mümkün.
Örneğin Boykot.co, Pastavilla'yı boykot edilmeyen markalar arasında değerlendiriyor. Boykot Buna karşılık BYKT.org'daki sayfa Pastavilla'yı boykot listesinde gösteriyor; fakat aynı sayfada şirketin Kanada merkezli AGT Foods çatısıyla ilişkili olduğu da belirtiliyor. BYKT
Yani internetteki çelişkinin önemli kısmı aslında “boykot” kelimesinin farklı kişiler tarafından farklı anlamlarda kullanılmasından kaynaklanıyor.
Pastavilla'nın tarihsel kökeni: Sandığımızdan daha eski bir hikâye
Pastavilla markasının resmi tarihçesine göre markanın lezzet yolculuğu 1992'de başladı. Bugün ise Türkiye'nin önde gelen premium makarna markalarından biri olarak tanımlanıyor. pastavilla.com.tr
Fakat markanın şirket geçmişi açısından daha önemli bir dönüm noktası 2019 yılı.
Rekabet Kurumu'nun 26 Eylül 2019 tarihli kararında, Tat Gıda Sanayi A.Ş.'ye ait Pastavilla, Kartal ve Lunch&Dinner markalarının Durum Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınmasına izin verildiği görülüyor. Rekabet Kurumu
Burada küçük ama önemli bir ayrım var. Markanın geçmişte Tat Gıda ve dolayısıyla Koç Grubu ile ilişkilendirilmesi, bugün hâlâ aynı şirketin sahibi olduğu anlamına gelmiyor.
Bugünkü kurumsal yapı açısından çok daha güçlü kaynak AGT Foods'un kendi şirket tarihçesi. AGT, Pastavilla'yı Ekim 2019'da satın aldığını açıkça belirtiyor. AGT Foods
Bu yüzden “Pastavilla Koç'un markası” şeklindeki eski bilgileri bugünkü durum gibi paylaşmak doğru olmaz.
Peki Pastavilla kimin? Asıl tartışma burada başlıyor
AGT Foods'un güncel kurumsal sayfalarında Pastavilla, Türkiye'deki Arbel Group / Durum Gıda yapılanması içerisinde gösteriliyor. Şirket, Pastavilla ve Arbella'yı Türkiye'deki makarna faaliyetlerinin önemli markaları arasında sayıyor. AGT Foods+1
AGT Foods Kanada merkezli uluslararası bir gıda şirketi. Dolayısıyla Pastavilla için “tamamen yerli sermayeli bir marka” demek bugün itibarıyla doğru görünmüyor.
Fakat burada da başka bir yanlış anlaşılma ortaya çıkıyor:
Yabancı sermayeli olmak = İsrail malı olmak değildir.
Bunlar iki farklı iddia.
AGT Foods'un kendi kaynakları şirketin merkezini Kanada'da gösteriyor ve Türkiye operasyonlarında Arbel Group üzerinden Arbella ile Pastavilla markalarının faaliyet gösterdiğini açıklıyor. AGT Foods
Dolayısıyla sırf şirketin uluslararası ve Kanada bağlantılı olması üzerinden “İsrail markasıdır” sonucuna ulaşmak için yeterli kanıt bulunmuyor.
Bence boykot tartışmalarında en fazla yapılan hata tam olarak bu: şirketin milliyeti ile hedef alınan ülke arasındaki bağlantının kanıtlanmadan kurulması.
“Türkiye'de üretiliyor” demek ne kadar belirleyici?
Pastavilla'nın resmi internet sitesine göre ürünler Mersin'deki 350 dönümlük modern tesislerde üretiliyor. Şirket ayrıca yıllık 300 bin tonun üzerinde üretim kapasitesinden ve Türkiye'nin 81 iline ulaşan dağıtım ağından bahsediyor. pastavilla.com.tr+1
AGT Foods da Türkiye'deki faaliyetlerini Arbel Group üzerinden yürüttüğünü ve Pastavilla'nın Türkiye'deki üretim faaliyetlerinin bu yapı içerisinde bulunduğunu belirtiyor. AGT Foods
Burada tüketici açısından iki farklı soru ortaya çıkıyor:
“Bu ürün nerede üretiliyor?”
ve
“Bu markadan elde edilen ekonomik değer kime gidiyor?”
İlk sorunun cevabı Türkiye'dir. İkinci soru ise şirketin mülkiyet ve kâr dağılımı yapısına girer.
Bu nedenle “Türk işçisi üretiyor, o zaman tamamen yerli” demek de eksik; “Kanada merkezli grup bünyesinde, o halde Türkiye ekonomisine katkısı yok” demek de eksik olur.
Gerçek ekonomi genellikle bu iki uçtan daha karmaşık.
Boykot meselesine ekonomik açıdan bakarsak
Bir ürünün boykot edilmesi yalnızca marka sahibini etkilemez.
Üretim tesisinde çalışan işçiler, lojistik şirketleri, ambalaj üreticileri, buğday ve diğer hammaddelerin tedarikçileri, market çalışanları ve perakendeciler de zincirin parçasıdır.
AGT'nin güncel belgelerinde Türkiye'deki faaliyetlerinin makarna, irmik, bakliyat ve diğer gıda ürünlerini kapsadığı; Pastavilla'nın da bu uluslararası tedarik ve üretim sisteminin bir parçası olduğu görülüyor. AGT Foods+1
Dolayısıyla bilinçli tüketici açısından soru yalnızca “Ben bu makarnayı alırsam şirkete para kazandırır mıyım?” şeklinde olmamalı.
Bunun yanında:
“Boykotun hedefi tam olarak ne?”
“Ekonomik olarak hangi aktörü etkilemek istiyorum?”
“Benim satın almama kararım gerçekten hedeflenen aktöre ulaşacak mı?”
sorularını da sormak gerekiyor.
Bence stratejik açıdan en önemli nokta bu.
Bir boykotun ahlaki motivasyonu güçlü olabilir ama ekonomik hedefi belirsizse beklenen sonucu üretmeyebilir.
Erkek ve kadın tüketicilerin bakış açısı gerçekten farklı mı?
Bu konuda “erkekler böyle düşünür, kadınlar şöyle düşünür” şeklinde kesin hükümler vermeyi doğru bulmuyorum. İnsanların ekonomik kararlarını cinsiyetinden ziyade değerleri, deneyimleri, siyasi görüşleri ve aile koşulları belirleyebiliyor.
Ama forum tartışmalarında gözlenen farklı yaklaşımları iki perspektif üzerinden düşünmek mümkün.
Daha stratejik ve sonuç odaklı yaklaşan bir tüketici, “Boykotun hedefi nedir, şirketin ortaklık yapısı nasıl, benim satın almamam gerçekten finansal bir etki oluşturur mu?” diye sorabilir.
Daha empati ve topluluk odaklı yaklaşan bir başka tüketici ise “Bu tercihin çalışanlara, üreticilere, aile bütçesine ve toplumdaki diğer insanlara etkisi ne olur?” sorusunu öne çıkarabilir.